Toyota

Dokuma tezgâhlarından otomobile

Toyota’nın kökleri, Japonya’da dokuma makineleri üreten Toyoda Automatic Loom Works’e dayanır. Kiichiro Toyoda’nın otomobil araştırmalarını izleyen süreçte, 1933’te şirket bünyesinde bir otomotiv bölümü kuruldu. 1936’da AA adlı binek otomobil tanıtıldı; 1937’de otomotiv işi Toyota Motor Co., Ltd. adıyla ayrı bir şirkete dönüştü. [1]

Yeni şirketin Koromo fabrikası 1938’de üretime geçti. Bugün Honsha adıyla bilinen bu tesis, Toyota’nın otomobil üretimini büyüttüğü ilk merkezlerden biriydi. Marka böylece dokuma makinelerinden gelen mühendislik birikimini, kendi araçlarını geliştiren ve üreten bir sanayi yapısına taşıdı. [1]

Japonya’dan Avrupa’ya fabrika ağı

Japonya’da Motomachi’nin 1959’da, Takaoka’nın 1966’da ve Tsutsumi’nin 1970’te üretime başlamasıyla fabrika ağı genişledi. Bu tesisler, Toyota’nın Japonya’daki üretim altyapısının önemli parçaları olmaya devam ediyor. [2]

Avrupa’daki üretim ağı Birleşik Krallık, Fransa, Çekya, Polonya, Portekiz ve Türkiye’ye yayılıyor. Bu ağ, otomobil fabrikalarının yanında motor ve hibrit şanzıman gibi bileşenlerin üretimini de kapsıyor. Toyota’nın Mayıs 2026 tarihli tesis listesinde Türkiye; Corolla Sedan, C-HR ve şarj edilebilir hibrit bataryalarının üretildiği ülke olarak yer alıyor. [3]

Türkiye’ye giriş ve Sakarya yatırımının başlangıcı

Toyota’nın Türkiye’deki distribütörlük geçmişi Ağustos 1984’te Tokusan ile imzalanan anlaşmaya uzanıyor. Temmuz 1990’da Toyotasa kuruldu; aynı yılın aralık ayında bu şirket üzerinden otomobil satışları başladı. Türkiye’deki faaliyetler böylece üretim yatırımından önce distribütörlük ve satış alanında gelişti. [4]

Sakarya’daki fabrikanın temeli Mayıs 1992’de atıldı. Eylül 1994’te yedinci nesil Corolla Sedan’ın üretime başlamasıyla Toyota’nın Türkiye’deki faaliyetlerine otomobil üretimi de eklendi. 2000’de üretim ve satış faaliyetleri ayrı şirketler altında yeniden yapılandırıldı; Sakarya’daki tesis 2002’de ihracata başladı. [4, 5]

Sakarya’da otomobil ve batarya üretimi

Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye’nin üretim tesisi Sakarya’nın Arifiye ilçesinde bulunuyor. Corolla ve C-HR’ın üretildiği fabrikanın açıklanan yıllık kapasitesi 280 bin araç. Üretimin büyük bölümü ihraç ediliyor; şirket, araçlarının 150’yi aşkın ülkeye gönderildiğini belirtiyor. Sakarya bu yönüyle Toyota’nın uluslararası üretim ve ihracat ağında yer alıyor. [5]

Tesiste ilk nesil C-HR’ın üretimi 2016’da, ikinci neslin ve şarj edilebilir hibrit C-HR’ın üretimi ise 2023’te başladı. Aynı yıl devreye giren PHEV batarya hattı, otomobil üretiminin yanına batarya üretimini de ekledi. Toyota’nın açıkladığı yıllık 75 bin batarya kapasiteli bu hat, Sakarya’daki tesisin elektrikli güç aktarma sistemleri alanındaki görevini genişletti. [5, 6]